lotus

Ama

Ama kan je omschrijven als : zie ook voedinsgleer

  • de accumulatie van toxines
  • onverteerd voedsel
  • afval-materialen : zowel de eigen (stoelgang, urine) als de exogene (van buiten uit)

Ama heeft dezelfde kenmerken als Kapha en zal zich grotendeels tonen als mucoïde, verstoppende (srotamsi) symptomen. Ama is :

  • zwaar
  • vast
  • koud
  • slijmerig

Ama bemoeilijkt altijd de behandeling van de drie dosha’s. De reden waarom een detoxificatie altijd een behandeling vooraf moet gaat. Of het nu een pancha karma, massage of dieet betreft.

Een toestand waarin ama zich ophoopt in een dosha noemen wa sama. In het sankriet betekent “sa” =samen, met. In  combinatie met ama komt men tot de term Sama. Grofweg kan je dan spreken van :

  1. Sama Vata : het ophopen van gas in de dikke darm en verspreiding naar de dunne darm (opwaartse beweging van Vata) waardoor de kracht van de spijsvertering blokkeert. Agni blokkeert en geeft aanleiding tot Ama.
  2. Sama Kapha : Kapha hoopt op in de maag onder de vorm van  slijm. Deze verspreidt in de dunne darm, blokkeert op zich het Agni ook creëert op die wijze ama.
  3. Sama Pitta : Pitta kan ophopen als gal in de dunne darm. Deze is al heet uit zich en kan zo Agni blokkeren door te grote liquiditeit of olieachtigheid te brengen in de dunne darm. (Pitta bestaat uit vuur en water, waarbij het element water eerder als olie-achtige brandstof dient beschouwd). Slechte kwaliteit van het vuur betekent ontwikkeling van ama.

Je herkent hier reeds de relatie tussen ama en agni.

Ofschoon reeds in het hoofdstuk voedingsleer en ama dieper is ingegaan op ama, nog even kort wat aanwijzingen / symptomen die kunnen duiden op ama :

  • smaakverlies
  • verlies van eetlust
  • indigestie
  • tongbeslag
  • slechtruikende adem
  • verlies van kracht
  • zwaartegevoel
  • lethargie
  • obstructies van kanalen en vaten (srota).
  • ophoping van mudra (stoelgang, urine, ...)
  • slechte geur van het lichaam, urine of ontlasting
  • diepe, zware of doffe pols (zie polsdiagnose)
  • onoplettendheid
  • verlies van helderheid
  • depressie
  • prikkelbaarheid
  • obstructie van andere dosha’s

Ama en agni

Als we de eigenschappen van ama en agni gaan bekijken vanuit de guna’s dan zien we dat de eigenschappen tegengesteld zijn :

 ama  agni
 koud heet 
 vochtig droog 
troebel helder
onwelriekend gewone geur
vast, star mobiel, beweeglijk
 zwaar licht 

Om ama te behandelen is het noodzakelijk om het agni te verhogen of de kwaliteit te verbeteren in functie van de dosha-verstoring. De kwaliteiten wijzigen speelt hierin een belangrijke rol.

Vergeet ook de “psychologische” Ama niet; die ontstaat uit negatieve emoties en gedachten. Negatieve emoties kunnen onderdrukt worden door het geestelijke agni te laten functioneren oiv. gedragsregels (bv Nidra zie ook gedragsleer), het cultiveren van een goed werkend agni en zuiverheid van voeding (zie rajas, tamas bij geestelijke guna’s)

firewhitefirewhite

Ama en agni aanpakken

Ama zal verminderen of verdwijnen door in de eerste plaats kruiden in te zetten met een bittere of scherpe smaak. De wrange smaak kan ondersteunend werken.

  • Bittere smaak, bestaat uit lucht en ether. Deze smaak helpt ama, waarvan de kwaliteit zwaar is, uit de weefsels en organen te verdrijven. Bittere smaak katalyseert daarenboven de afbraak van vreemd materiaal (toxines) in de weefsels.
  • Scherpe smaak, samengesteld uit vuur en lucht, verbrandt ama. Dankzij dezelfde kwaliteiten als agni, met name heet en zuiver, zal het ama verteren.

Bittere en scherpe smaak zijn op zich dikwijls niet voldoende om ama volledig te vernietigen of agni adequaat te herstellen.

  • Samentrekkende smaken (wrange) hebben  een herstellende invloed op het weefsel en de celmembranen die door ama en de bijhorende infecties en irritaties zijn aangetast.

Ama wordt gemakkelijker verhoogd door stoffen die zoet, zout of zuur van smaak zijn. In bepaalde omstandigheden is het zinvol deze smaken te vermijden of te verminderen in een dieet. Ook deze kennen dezelfde kwaliteiten als ama :

  • Zoete smaak is koud, zwaar en vochtig
  • Zoute smaak is zwaar, vochtig en heet.
  • Zure smaak is vochtig en heet

Door de hete en vochtige eigenschappen kan ama thv. het bloed nogal eens verergeren, en is voorzichtigheid geboden.

Aangezien de belangrijkste eigenschap van ama zwaarte is, is het voornamelijk zinvol om kruiden en voeding met een licht karakter in te zetten.

Vasten op zich is uit den boze, we willen tenslotte het agni optimaliseren, niet doven.

Aangezien ama één van de bepalende factoren is in het ontstaan van ziekte is het altijd aangewezen dat een detoxificatie deel uitmaakt van een behandeling en de start van een nieuwe leefstijl.

Ama, agni en de dosha's

Ama en dosha’s

Omdat de eigenschappen van de dosha’s verschillen, ook als er ama is gevormd, zullen niet alle kruiden die een doshaverlaging veroorzaken, ook effectief  de sama toestand aanpakken. Omgekeerd kunnen kruiden die normaal een dosha stimuleren, een sama toestand aanpakken.

Aangezien we verschillende vormen van ama kennen in functie van de dosha’s (Sama Vata, Sama Pitta en Sama Kapha), is het noodzajkelijk na te gaan of er al dan niet ama aanwezig is enerzijds en anderzijds het gebruik van de juiste kruiden afwegen in functie van die dosha’s.

Bij een dosha-verstoring zonder ama spreken we van Nirama (nir=sankriet voor “zonder”), nir en ama of nirama betekent dus zonder ama.

  • Vata, normaal licht en droog is, wordt zwaar en vochtig als er  ama aanwezig is.
  • Pitta  is warm en vochtig en wordt onder invloed van ama koeler en natter.
  • Kapha wordt nog zwaarder en terwijl kapha normaal langzaam in beweging is, kan onder invloed van ama deze kapha vast of immobiel worden. (Cfr. sluiting srota’s)

Troebelheid, kleverigheid en de dichtheid van ama veranderen hoednaook de eigenschappen van de dosha’s.

Hiernavolgend tonen we u het verschil van benaderen van dosha-verstoringen met ama (Sama) en zonder (Nirama) evenals de subtiele verschillen in symptomatiek. De doshaverstroring zal zich vroeg of laat doorzetten (zie ook stadia van ziekte) en uiteindelijk van Nirama evolueren naar Sama.

Sama en Nirama Vata

Vata, Sama

indicaties:

obstipatie, slechte adem en onwelriekende stoelgang, grijze tongbeslag, buikpijn en opgezette buik (verergerd door palpatie, massage of olie), winderigheid en krampen, een slechte eetlust, zwaar gevoel, zwakte algemeen, langzame hartslag, angst en neerslachtigheid.

Behandeling:

vooral scherpe kruiden, middelen tegen winderigheid, samen met zachte laxantia (bv. Triphala) om gifstoffen te verwijderen.

Vata, Nirama

indicaties:

constipatie, geen vieze geur, gevoelige buik ook zonder aanraking, heldere tong, droge mond met wrange en scherpe smaak, lichaam voelt licht, droog en er is vermagering, weefseluitputting, vermoeidheid.

Behandeling:

Tonificatie en verjonging met voornamelijk zoete en scherpe kruiden om het agni en het lichaam weer op te bouwen.

Sama en Nirama Pitta

Pitta Sama

indicaties:

verlies van eetlust, weinig dorst, gele tongbeslag, scherpe geur urine, slijmerige uitwerpselen en slijm is geel of groen, zwaar gevoel in de maag, galbraken en kolieken, slechte adem, bittere of zure smaak in de mond, licht branderig gevoel, huiduitslag, perceptie vertroebelt,

Behandeling:

vooral bitter en scherp smakende kruiden, bittere tonics om gifstoffen te verwijderen. (opletten bij hoge dosissen en te langdurige behandeling, gevaar voor Pitta-verhoging)

Pitta Nirama

indicaties:

overmatige eetlust en dorst, rood of ontstoken tong, geen tongebeslag, urine en ontlasting zijn helder maar soms bloederig, zwarte ontlasting (teveel aan bloedafbraak), sterk branderig gevoel, opvliegers, duizeligheid, percepties scherp tot hyper.

Behandeling:

Koelende en tonifiërende  therapie met voornamelijk zoet en bitter smakende kruiden. Het aanbieden van voldoende “brandstof” onder de vorm van olieën en eiwitten is hier belangrijk, anders “brand” te cliënt zichzelf op.

Sama en Nirama Kapha

Kapha Sama

indicaties:

slijm is troebel, plakkerig of dik, en moeilijk op te brengen, blokkeert de keel, speeksel is  draadvormig kleverig, zure of zoute smaak in de mond, een beklemmend gevoel in de borst, moeilijke ademhaling, slijm in de ontlasting en urine, lage eetlust, zwaarte , doffe pijn, gegeneraliseerde pijn, vermoeidheid, luiheid, depressieve gevoel

Behandeling:

vooral scherpe en bittere kruiden voor stimulerende en decongestieve actie, om giftige stoffen te verwijderen. De slijmen en het vet dienen in de eerste plaats verdunt te worden, om vervolgens de srota te “zuiveren”

Kapha Nirama

indicaties:

slijm is meer waterig, vloeibaar of zelf een beetje  schuimig en gemakkelijk op te hoesten, zoete smaak in de mond, normale tot overdreven eetlust, tong is zuiver, geen slijm in de ontlasting of urine, geen pijn.

Behandeling:

vooral scherpe en zoete kruiden, expectorantia, om duidelijk uit overtollig slijm en Kapha te verminderen.

"De sleutel tot een goede ontgifting ligt in de benadering van ama en agni."

 


De gegevens op deze site zijn zuiver van informatieve aard en pas bruikbaar na een diagnose door een deskundig geneeskundige, therapeut of voedingsdeskundige. Raadpleeg eerst een deskundige en sla nooit professioneel advies in de wind.

© Open Instituut voor Ayurveda

Kruid van de maand

Jasmijn - Jasminum grandiflorum

jasmijn

Thema van de maand

Gandusha - oilpullen

Gandusha

 

Dossier van de maand

Aften - Mukha paka

Mukhapaka